Arbeid
Voor leerlingen uit het pro en vso die uitstromen naar arbeid zijn er verschillende mogelijkheden, afhankelijk van hun talenten, interesses en ondersteuningsbehoeften. Hier zijn de verschillende opties:
Reguliere arbeid
● Een baan in het bedrijfsleven of bij de overheid zonder structurele begeleiding.
● Voor leerlingen met voldoende arbeidsvaardigheden en zelfstandigheid.
● Voorbeelden: werken in de horeca, logistiek, schoonmaak, detailhandel, groenvoorziening, etc.
Arbeid met ondersteuning
● Begeleid werk: Werken in een gewone werkomgeving met ondersteuning van bijvoorbeeld een jobcoach.
Praktijkleren
Praktijkleren is een leertraject binnen het mbo (meestal niveau 1 of entree), waarbij leerling leren in de praktijk combineert met begeleiding op de werkvloer. Het is bedoeld voor leerlingen die het beste leren door te doen, en voor wie een volledige mbo-opleiding op school (nog) niet haalbaar is.
Kenmerken van praktijkleren:
● Geen theorievakken zoals Nederlands en rekenen (tenzij nodig voor het werk)
● De leerling leert alleen de vaardigheden die nodig zijn voor een specifieke baan
● Begeleiding door een leermeester of praktijkbegeleider
● Erkenning via een mbo-praktijkverklaring
(géén diploma, maar wel bewijs van behaalde vaardigheden)
Hoe werkt het?
● De school of gemeente zoekt een werkgever met een erkend leerbedrijf
● Er wordt gekeken welke werkprocessen de leerling kan aanleren
(uit het kwalificatiedossier van het mbo)
● Tijdens het werk leert de leerling deze vaardigheden, onder begeleiding
● Een praktijkverklaring wordt uitgegeven door het mbo als bewijs van wat de leerling beheerst
Wat levert het op?
● Meer kans op (betaald) werk
● Een officieel document dat de leerling iets kan en wil
● Een goede opstap naar een bbl-traject of entreeopleiding als vervolgstap
Leer-werktraject
Een leer-werktraject is een opleidingstraject waarbij een leerling werken en leren combineert. Het doel is het aanleren van een beroep in de praktijk, met een stukje theorie als ondersteuning.
Kenmerken:
● Werken bij een erkend leerbedrijf en een dag per week naar school
● Veel praktijk, weinig theorie
● Gericht op behalen van een startkwalificatie
(meestal mbo niveau 1 – entreeopleiding, soms niveau 2)
● Begeleiding op werk en school
● Kan eventueel volgen op praktijkleren als vervolgstap
Voor wie?
● Leerlingen die de stap naar volledig werk (nog) niet kunnen maken
● Jongeren uit pro of vso die wél leerbaar zijn in een praktijkomgeving
● Jongeren met motivatie om door te groeien en te leren in een werksetting
Jobcoaching
Een leer-werktraject is een opleidingstraject waarbij een leerling werken en leren combineert. Het doel is het aanleren van een beroep in de praktijk, met een stukje theorie als ondersteuning.
Kenmerken:
● Werken bij een erkend leerbedrijf en een dag per week naar school
● Veel praktijk, weinig theorie
● Gericht op behalen van een startkwalificatie
(meestal mbo niveau 1 – entreeopleiding, soms niveau 2)
● Begeleiding op werk en school
● Kan eventueel volgen op praktijkleren als vervolgstap
Voor wie?
● Leerlingen die de stap naar volledig werk (nog) niet kunnen maken
● Jongeren uit pro of vso die wél leerbaar zijn in een praktijkomgeving
● Jongeren met motivatie om door te groeien en te leren in een werksetting
Werkbegeleiding
Werkbegeleiding is meer gericht op het begeleiden van het werkproces zelf. Dit is vaak minder intensief dan jobcoaching en wordt meestal aangeboden door de werkgever zelf, maar kan ook door een externe organisatie plaatsvinden.
Kenmerken van Werkbegeleiding:
● Begeleiding van het werkproces: De focus ligt op de specifieke werkzaamheden die de leerling moet uitvoeren.
● Coaching op vaardigheden: Werkbegeleiders helpen bij het verbeteren van de technische en praktische vaardigheden die voor het werk nodig zijn.
● Minder intensief dan jobcoaching: Werkbegeleiding kan door een interne begeleider op de werkplek worden uitgevoerd.
Wanneer is werkbegeleiding nodig?
● Als de leerling praktische werkvaardigheden moet ontwikkelen, maar geen structurele begeleiding nodig heeft zoals bij jobcoaching.
● Als de leerling goed kan functioneren binnen een team, maar nog wel moet leren om op het juiste niveau te presteren binnen het werkproces.
Van School naar Arbeid met Ondersteuning
Fase 1: Oriëntatie & voorbereiding
– Loopbaanoriëntatie (LOB)
– Verkennen van interesses, talenten en mogelijkheden.
Leren over beroepen, sectoren en typen werk.
– Snuffelstages & interne werkplekken
– Ervaring opdoen in een veilige setting.
Gesprekken met ouders/verzorgers
– Uitleg over mogelijke uitstroomroutes (begeleid werk, beschut werk).
Fase 2: Praktijkervaring & keuze ondersteuningsroute
– Stage buiten school
Bij erkende of betrokken werkgevers.
Observeren of werken met begeleiding haalbaar is.
– Praktijkleren (indien passend)
Leren in een echte werkomgeving (via erkend leerbedrijf).
Gericht op behalen van een praktijkverklaring.
Voor leerlingen die leren door te doen, zonder theorie-examens.
– Arbeidspaspoort / uitstroomprofiel opstellen
– In kaart brengen van vaardigheden, belastbaarheid, begeleiding.
– Afstemming met ketenpartners
School, ouders en eventueel aangevuld met gemeente, werkgever, jobcoach en/of sociaal werkbedrijf.
Fase 3: Overdracht & plaatsing
Warme overdracht
– School draagt informatie over aan werkgever/gemeente/jobcoach/werkbegeleider.
– Inclusief praktijkverklaring, paspoort/portfolio, observaties en rapportages.
Start arbeid met ondersteuning
Mogelijkheden:
– Jobcoaching wordt ingeschakeld als de leerling op een reguliere werkplek start, maar nog ondersteuning nodig heeft in het uitvoeren van het werk en het omgaan met werkdruk of sociale interacties.
– Werkbegeleiding wordt ingezet als de leerling bij een werkgever begint, waarbij de focus ligt op het aanleren van werkvaardigheden in de praktijk.
Maak duidelijke afspraken over taken, begeleidingsmomenten en aanspreekpunten en maak een begeleidingsplan op maat, afgestemd op leerling en werkplek.
Fase 4: Aanvullende loopbaanbegeleiding
Evaluatiemomenten na 6 weken, 3 maanden, 6 maanden, 12 maanden met leerling, ouders, werkgever, jobcoach of gemeente.
Doorstroommogelijkheden:
– Van begeleid werk → naar zelfstandiger werk.
– Of van arbeid met ondersteuning → naar andere passende voorziening.